حيا ( hay ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شرم و هنوند و خجالت . و بىحيا : بىشرم و بىخجالت . حيا ( hay ) و حياء ( hay ' ) ا . ع . فراخى سال . و فراخى حال . و باران . و نام زنى . حياء ( hay ' ) ا . ع . توبه . و شرم . و فرج شتر ماده و رحم آن . و فرج گوسپند ماده و ددگان ماده . ج : احياء و احيية و حى و حى . حياء ( hay ' ) م . ع . حيى يحيى حياء ( از باب سمع ) : زيست . و كذلك حى يحى ( بالادغام ) . و حيى الطريق : هويدا گرديد راه . و حيى منه حياء : شرم داشت از وى . حيابة ( hey bat ) م . ع . حاب بكذا حوبا و حوبا و حوبة و حيابة . مر . حوب و حوب . حيات ( hay t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - زندگى و زيست و سياب و زندگانى مقابل ممات . و جان و روح و روان . و حيات ابدى : زندگى جاويد . و حيات تازه : زندگى نو و اين كلمه را استعمال مىكنند در زيستن از بيمارى سخت و يا شعفى كه از ملاقات دوستى دست دهد . حيات ( hayy t ) ع . ج . حية ( hayyat ) . و كرمهاى دراز . و ذو الحيات : نام شمشيرى است . حيات‌بخش ( hay t - baxc ) ص . پ . زندگىبخش . حياد ( hay d ) ا . ع . ما ترك حيادا : نگه نداشت چيزى را . و يا آنكه اين كلام را در وقت دوشيدن پستان گويند يعنى بيك كشيدن پستان فرود آمد آنچه از شير كه در او بود . و حيدى حياد يعنى ميل كن . حياد ( hey d ) م . ع . حايده محايدة و حيادا . مر . محايدة . حياد ( hayy d ) ا . ع . هيچ چيز . و يك جرعه شير . حيادار ( hay - d r ) ص . پ . شرمگين و داراى شرم و باشرم . حيارى ( hay r ) و ( hoy r ) ع . ج . حيران . حيازة ( hey zat ) م . ع . حاز حوزا و حيازة . مر حوز . حيازيم ( hay zim ) ع . ج . حيزوم . حياشة ( hiy cat ) م . ع . حاش حوشا و حياشة . مر . حوش . حياص ( hey s ) م . ع . حايصه محايصة و حياصا . مر . محايصة . حياصة ( hey sat ) ا . ع . دوال كه بدان تنگ زين بندند . حياصة ( hey sat ) م . ع . حاص حوصا و حياصة . مر . حوص . حياض ( hey z ) ع . ج . حوض . حياط ( hay t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - محوطه و هر جاى ديوار بست و سراى و خانه و صحن خانه . حياط ( hey t ) ع . ج . حائط . حياطة ( hey tat ) م . ع . حاط حوطا و حيطة و حياطة . مر . حوط . حياك ( hey k ) م . ع . حاك الثوب حوكا و حياكا و حياكة . مر . حوك . حياك ( hayy k ) ص . ع . بافنده و نساج . و خرامنده . و دوش و تن جنباننده در رفتن . حياكة ( hey kat ) م . ع . حاك الثوب حوكا و حياكا و حياكة . مر . حوك . حياكة ( hayy kat ) ص . ع . زن خرامنده و دوش و تن جنبانندهء در رفتن . حيال ( hey l ) ا . ع . رشته‌اى كه ميان هر دو تنگ بندند تا تنگى كه جانب ران مىباشد بر خلاف زه نيفتد . و دو بازوى چيزى . حيال ( hey l ) ص . ع . ج . حائل . حيال ( hey l ) ا . ع . حيال الشيئى : مقابل و روبروى آن چيز . و قعد حياله : نشست مقابل و روبروى آن . و كذلك قعد بحياله . حيال ( hey l ) و حيالة ( hey lat ) م . ع . حال حولا و حوولا و حيالا و حيالة . مر . حول . حيام ( hey m ) م . ع . حام على الامر حوما و حياما و حواما و حومانا مر . حوم . حيان ( hayy n ) ا . ع . از اعلام است . و ابو حيان : از متأخرين نحويون است . حيبة ( hibat ) ا . ع . قرابت و خويشاوندى از جانب مادر . يق لى فيهم حيبة . و اندوه . و حاجت . و حالت . حية ( hayyat ) ا و ص . ع . مار . ج : حيات و حيوات . و ستاره‌هائى كه ما بين فرقدين و بنات نعش‌اند . و از اعلام است . و حية الوادى : شير بيشه . و ذو الحية : پادشاهى كه هزار سال پادشاهى كرد . و ارض حية : زمين با فراخى عيش . و فلان حية الوادى : فلان بلاى روزگار و خبيث است . و كذلك فلان حية الارض و حية الحماط . و نيز حية : مؤنث حى يعنى زنده . حيتان ( hit n ) ع . ج . حوت . حيث ( haysa ) و ( hayso ) و ( hayse ) و حيثما ( haysom ) ا . ع . جا و كجا و هر جا و هر كجا . و تركهم حيث بيث : گردانيد ايشان را متفرق و پريشان . و تركهم حيث بيث ( بكسر اولهما ) نيز گفته‌اند . حيث و بيث ( hay's - o - bays ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گير و دار . و در اين حيث و بيث : در اين گير و دار و در اين بين .